Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Τη δεύτερη Κυριακή των Νηστειών η Εκκλησία τιμά τον κατεξοχήν διδάσκαλο της ορθόδοξης πίστης, τον άγιο Γρηγόριο Πα­λαμά. Βαθύς γνώστης της φι­λο­σο­φίας και των επιστημονικών δεδομένων της εποχής του, διακρίθηκε ως χα­ρι­σμα­­τι­κός ησυχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και άριστος Επί­σκο­πος στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Το δε θεολογικό του έργο θεωρείται ως η βάση για την ελληνική θεολογική παραγωγή των τελευταίων επτά αιώνων…

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς γεννήθηκε το 1296 στην Κωνσταντινούπολη από αριστοκρατική γενιά. Ο πατέρας του, που είχε ανώτερο αξίωμα, εξασκούσε τη νοερά προσευχή και αυτή την αγωγή έδωσε και στα παιδιά του. Η ευφυΐα και η επιμελημένη αγωγή που έλαβε ο Γρηγόριος από τον Θεόδωρο Μετοχίτη έκαναν τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ να τον προορίζει για υψηλά αξιώματα. Ο  Γρηγόριος όμως αδιαφορούσε για την κοσμική δόξα. Μετά το θάνατο του πατέρα του έπεισε τη μητέρα και τα αδέλφια του ότι πρέπει να στραφούν στη μοναχική ζωή, κι ο ίδιος εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη και κινήθηκε πρώτα προς το Παπίκιον Όρος της Θράκης και τελικά προς τον Άθω, όπου ασκήθηκε στη νοερά προσευχή.
Το 1335 εμφανίστηκε για πρώτη φορά με τους δύο αποδεικτικούς λόγους του «Περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος», με τους οποίους ήλθε σε σύγκρουση με τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, ο οποίος δίδασκε πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό, κι ακόμα περισσότερο δεν μπορεί να ενωθεί μαζί Του.
Εν συνεχεία, ο Παλαμάς εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, απ’ όπου άρχισε τον αγώνα «υπέρ των Ιερώς ησυχαζόντων», δηλαδή αυτών που ασκούσαν τον ησυχασμό, συγγράφοντας μάλιστα και τους ομώνυμους λόγους του. Υποστήριζε ότι «ο Θεός υπάρχει κατά δύο τρόπους: Κατά την ουσία Του και κατά τις Θείες και άκτιστες Ενέργειές Του. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό κατά την ουσία Του. Μπορεί όμως να γνωρίσει και να ενωθεί μαζί Του μέσα από τις Θείες και άκτιστες Ενέργειές Του». Αναπόφευκτα, Παλαμάς και Βαρλαάμ ήρθαν σε αντιπαράθεση και διάφορες μορφές του Πνεύματος, αλλά και της εξουσίας της εποχής, συντάχθηκαν με τον καθένα. (Η κατάσταση αυτή ονομάστηκε Ησυχαστική έριδα).
Αποτέλεσμα εικόνας για γρηγόριος παλαμάςΟ Γρηγόριος ο Παλαμάς απέδειξε επίσης ότι το έργο της θεολογίας είναι ασύγκριτα ανώτερο από της φιλοσοφίας και επιστήμης, επισημαίνοντας ότι η θεολογία ολοκληρώνεται δια της θεοπτίας.
Κι ενώ οι αντίπαλοί του πίστευαν στο χωρίο του Ιωάννου ότι «τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» (κανείς δεν είδε ποτέ τον Θεό), ο Γρηγόριος αντέτεινε ότι ο Κύριος είπε: «Οι καθαροί στην καρδία τον Θεόν όψονται» (θα δουν τον Θεό, Ματθ. 5,8).
Ουσιωδέστατο στοιχείο της διδασκαλίας του είναι και η ανύψωση του ανθρώπου υπεράνω αυτού του κόσμου. (Ο άνθρωπος είναι μίγμα δύο διαφόρων κόσμων και συγκεφαλαιώνει όλη την κτίση).

Τρεις μεγάλες τοπικές σύνοδοι που έγιναν στην Κωνσταντινούπολη τα έτη 1341, 1347 και 1351 επικύρωσαν τις θέσεις του Παλαμά ως ορθόδοξες, δικαιώνοντας τους ησυχαστές. Παράλληλα καταδίκασαν τον Βαρλαάμ και τους οπαδούς του, το μοναχό Γρηγόριο Ακίνδυνο και τον φιλόσοφο Νικηφόρο Γρηγορά. Όμως, λόγω της ταραγμένης πολιτικής κατάστασης, ο Πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας δίωξε τον Γρηγόριο, ο οποίος συνελήφθη, κλείστηκε διαδοχικά σε μοναστήρια και τέλος φυλακίστηκε στις φυλακές των ανακτόρων (1343), όπου παρέμεινε έγκλειστος για 4 χρόνια. Το 1347 δικαιώθηκε οριστικά και εξελέγη Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης.
Η κατοχή της Θεσσαλονίκης από τους Ζηλωτές δεν επέτρεψε στον Παλαμά να εγκατασταθεί σ’ αυτήν παρά μόνο το 1350. Γρήγορα όμως αναγκάστηκε να αναμειχθεί στις συγκρούσεις Καντακουζηνού-Παλαιολόγου και σε κάποιο ταξίδι του προς την Κωνσταντινούπολη συνελήφθη από τους Τούρκους, οι οποίοι απαίτησαν να πληρωθούν μεγάλα ποσά ως λύτρα, για να απελευθερωθεί.
Αποτέλεσμα εικόνας για αγιος γρηγοριος παλαμας
Μετά την απελευθέρωσή του, το 1355, και μέχρι το θάνατό του από ασθένεια, στις 14 Νοεμβρίου του 1359, σε ηλικία 63 ετών, αφοσιώθηκε στα ποιμαντικά του καθήκοντα στη Θεσσαλονίκη.

Άρχισε να τιμάται ως άγιος σχεδόν αμέσως μετά το θάνατό του, με συνοδική απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1368).

Η μνήμη του τιμάται στις 14 Νοεμβρίου και κατά τη Β’ Κυριακή των Νηστειών, αμέσως μετά την Κυριακή της Ορθοδοξίας, επειδή η νίκη επί των θεωριών του Βαρλαάμ θεωρείται εφάμιλλη της νίκης κατά των εικονομάχων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου